Nguồn: ‘Báo cáo về Vốn tư nhân và Đổi mới sáng tạo Việt Nam’, Boston Consulting Group
Các rào cản thương mại phi thuế quan (còn gọi là biện pháp phi thuế hay “NTMs”) tại các nước nhập khẩu là trở ngại lớn đối với các doanh nghiệp trong khu vực Đông Nam Á, bao gồm cả Việt Nam. Những rào cản này bao gồm tiêu chuẩn sản phẩm, kiểm định xuất khẩu và các yêu cầu pháp lý khác, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tài liệu, hoạch định trước và chính sách quản lý chi phí chính xác. Hiện nay, những rào cản này đã khiến chi phí leo thang, riêng chi phí logistics chiếm hơn 16% GDP của Việt Nam trong năm 2023.10
Những rào cản này đang hạn chế khả năng tiếp cận thị trường thương mại của Việt Nam. Khối lượng xuất khẩu sang các khu vực ngoài Đông Nam Á là đáng kể, nhưng một tỷ lệ lớn các doanh nghiệp xuất khẩu cho biết gặp khó khăn khi đối mặt với các quy định tại các khu vực này.11
AI có thể giúp đẩy mạnh xuất khẩu số bằng cách đơn giản hóa tài liệu pháp lý và tuân thủ phức tạp, đồng thời giảm chi phí xuất khẩu, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).12
Việc tăng năng suất và giải phóng thời gian cho nhân viên tập trung vào các công việc có giá trị cao hơn sẽ tăng giá trị của mỗi giờ làm việc, hỗ trợ mức tăng thu nhập từ
5% trở lên.
Chúng tôi ước tính AI có thể giúp người lao động tiết kiệm trung bình gần 4 giờ mỗi tuần trong các công việc hành chính.
Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (National Innovation Center, NIC), được thành lập theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ năm 2019, được phát triển nhằm nuôi dưỡng các công ty khởi nghiệp, hỗ trợ chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Phù hợp với các mục tiêu ấy, NIC thiết lập mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với Google nhằm thúc đẩy nhanh chóng quá trình phát triển số và kinh tế của Việt Nam.
Thông qua các chương trình như Google Career Certificates và Google for Startups, NIC và Google đã cấp hơn 60.000 suất học bổng trực tuyến cho các khóa học đang có nhu cầu cao như AI Essentials (AI Nền tảng), Smart Business (Kinh doanh thông minh), Data Analysis (Phân tích dữ liệu), Cybersecurity (An ninh mạng) và Project Management (Quản lý dự án) — tiếp cận đến sinh viên, người đi làm và các cộng đồng chưa được cung cấp đầy đủ dịch vụ.16 Ngoài ra, chương trình Startup Academy và Google for Startups Accelerator đã cung cấp tư vấn chuyên môn, đào tạo về AI, và tín dụng Google Cloud lên tới 8,8 tỷ VNĐ (350.000 USD) cho các doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam. Gần đây nhất, chương trình Google for Startups AI Bootcamp và AI Solutions Lab Hackathon đã giúp các công ty khởi nghiệp xây dựng giải pháp từ GenAI để phát triển sản phẩm và khắc phục các thách thức tại địa phương.17
Tựu trung, những chương trình này nâng cao triển vọng nghề nghiệp cá nhân và đặt nền móng cho một nền kinh tế quốc gia đổi mới và vững mạnh về số.
“Chứng chỉ được cấp thông qua chương trình
[Google Career Certificates] được công nhận trên toàn cầu… các trường Đại học có chương trình đào tạo CNTT, như Đại học Bách khoa Hà Nội, khuyến khích sinh viên tham gia các khóa học này. Điều này cho thấy giá trị đáng kể của chúng.”
Ông Đỗ Tiến Thịnh
Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC)
Chính quyền thành phố Đà Nẵng đã ra mắt Trung tâm nghiên cứu, đào tạo thiết kế vi mạch và trí tuệ nhân tạo (DSAC) nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong các ngành công nghệ cao của Việt Nam, với trọng tâm đặc biệt vào công nghệ bán dẫn và AI. Cốt lõi trong sứ mệnh của trung tâm là việc tích hợp các công cụ số của Google, bao gồm Google Cloud, Workspace và TensorFlow vào nghiên cứu, giáo dục và cộng tác quốc tế.
DSAC đang tận dụng các công nghệ này để tinh giản quy trình nghiên cứu, hỗ trợ phát triển chương trình đào tạo theo thời gian thực và cung cấp đào tạo AI thực hành. Google Meet và Google Drive cho phép điều phối hiệu quả giữa các cơ quan chính phủ và các đối tác như Đại học Portland State. Thông qua việc sử dụng hạ tầng đám mây của Google, DSAC đang hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam, qua đó củng cố mối quan hệ hợp tác công – tư và mở ra giai đoạn tăng trưởng kinh tế mới do chính phủ dẫn dắt.
“Thông qua cộng tác với Google, chúng tôi đã tăng cường uy tín cho [các chương trình đào tạo AI của mình]. Điều này đã thu hút được sự quan tâm nhiều hơn, cải thiện truyền thông, tạo hiệu ứng tích cực trên các phương tiện truyền thông và nâng cao nhận thức trong cộng đồng các nhà xây dựng AI trên nền tảng của Google [tại Việt Nam].”
Ông Phúc Lê
Giám đốc Trung tâm nghiên cứu,
đào tạo thiết kế vi mạch và trí tuệ nhân tạo (DSAC)
Ngành sản xuất vẫn là lĩnh vực có năng suất cao nhất tại Việt Nam, nhưng tỷ trọng của nó trong nền kinh tế không tăng kể từ năm 2005.18
Việc tận dụng số hóa và AI có thể giúp các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đẩy mạnh năng suất trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt19 đồng thời mở rộng thế mạnh hiện có trong các lĩnh vực như điện tử, hàng gia dụng và dệt may.
AI có thể giúp các doanh nghiệp sản xuất tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm thiểu thời gian ngừng hoạt động và hạn chế lỗi sản phẩm, cho thấy tiềm năng của AI giúp thúc đẩy giai đoạn tăng trưởng mới cho ngành.
Ngành du lịch Việt Nam đang bùng nổ. Trong quý đầu tiên của năm 2025, doanh thu ngành tăng 18% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 21,5 nghìn tỷ VNĐ (855 triệu USD).20 Hiện tại, ngành này chiếm khoảng 7% GDP của Việt Nam, tăng 30% về tỷ trọng trong nền kinh tế so với năm trước.21
Tuy nhiên, ngành này vẫn đang bị cản trở bởi rào cản ngôn ngữ đối với khách du lịch quốc tế, đặc biệt là ngoài các thành phố lớn và trung tâm du lịch.22 iệc giúp du khách dễ dàng hơn trong việc di chuyển và giao tiếp sẽ khuyến khích họ đến các vùng nông thôn và hỗ trợ nền kinh tế địa phương.23
Bằng cách cung cấp các khuyến nghị được cá nhân hóa, cập nhật theo thời gian thực và công cụ dịch thuật tiện lợi, AI có thể thu hút thêm khách du lịch, gia tăng tần suất các chuyến đi và mức chi tiêu.
Source: General Statistics Office of Vietnam.
Nông nghiệp là một phần quan trọng của nền kinh tế Việt Nam và là lĩnh vực xuất khẩu chủ lực, với Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới về gạo và cà phê.24 Ngành này chiếm 12% GDP của Việt Nam và khoảng một phần ba lao động Việt Nam sống dựa vào nông nghiệp.25 26
Sự chênh lệch giữa tỷ trọng lực lượng lao động trong ngành nông nghiệp và đóng góp của ngành này vào GDP cho thấy năng suất ngành thấp. Nguyên nhân là do việc sử dụng hóa chất và nước chưa hiệu quả, cơ giới hóa chưa đồng đều, áp lực khí hậu ngày càng gia tăng – đặc biệt là tại Đồng bằng sông Cửu Long – và tình trạng manh mún đất đai với nhiều thửa ruộng nhỏ dưới một hecta.27
AI có thể hỗ trợ Nông nghiệp chính xác, phát hiện sớm sâu bệnh và sử dụng nước thông minh hơn, giúp ngăn ngừa ô nhiễm nguồn nước ngầm và nâng cao năng suất tổng thể của ngành.28
Source: The World Bank.
Đóng góp vào GDP
ELSA Speak đang cách mạng hóa việc học tiếng Anh với sự hỗ trợ từ Google.
ELSA Speak là một nền tảng học tiếng Anh sử dụng AI, giúp người nói không phải người bản ngữ cải thiện phát âm và sự lưu loát khi nói nhờ công nghệ nhận dạng giọng nói tiên tiến. Được sáng lập bởi Vũ Văn, một nữ doanh nhân người Việt lấy cảm hứng từ chính trải nghiệm của mình khi là sinh viên không phải người bản xứ học tập tại Stanford, ELSA Speak ra đời nhằm giải quyết một khó khăn chung của hàng triệu người trên khắp thế giới: được người khác hiểu rõ khi dùng ngôn ngữ thứ hai. Dù Vũ có vốn từ vựng tiếng Anh rất tốt, bà nhận thấy phát âm vẫn là rào cản trong giao tiếp. Nhận thấy nhiều bạn bè quốc tế cũng gặp tình trạng tương tự, bà đã hợp tác với Tiến sĩ Xavier Anguera, chuyên gia công nghệ giọng nói nổi tiếng, cùng xây dựng một công cụ cung cấp hỗ trợ được cá nhân hóa, dễ tiếp cận để cải thiện việc nói tiếng Anh.
Để nâng cao năng lực và mở rộng quy mô toàn cầu, ELSA Speak đã hợp tác với Google nhằm tích hợp các công cụ tiên tiến như API chuyển Lời nói sang văn bản của Google. Sự hợp tác này đã cải thiện độ chính xác của nền tảng, ngay cả trong môi trường có tiếng ồn hoặc với giọng điệu đa dạng, đồng thời hỗ trợ phát triển ELSA AI – một huấn luyện viên nói được cá nhân hóa, theo ngữ cảnh. Với sự hỗ trợ của Google, ELSA đã mở rộng và tiếp cận hơn 25 triệu người dùng tại 195 quốc gia32, giúp việc học tiếng Anh chất lượng cao trở nên dễ tiếp cận hơn bao giờ hết. ELSA Speak và Google đang cùng nhau trang bị cho người học các kỹ năng giao tiếp cần thiết để thành công trong học tập toàn cầu và thị trường lao động hiện đại.
“AI có thể đóng vai bất kỳ ai mà ta muốn… Bạn không cần đi tìm người luyện nói, AI có thể là đối tác luyện nói của bạn… [Sinh viên] có thể luyện phỏng vấn [xin việc], trò chuyện với bạn bè. AI có thể đóng vai [bất kỳ nhân vật nào họ cần] để luyện tập.”
Ông Michael Ngo
Giám đốc Phát triển Kinh doanh,
ELSA Speak
Không giống nhiều nước láng giềng trong khu vực, Việt Nam có dân số trong độ tuổi lao động đang bùng nổ. Hơn hai phần ba dân số Việt Nam hiện đang ở độ tuổi lao động và tỷ lệ này được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong 15 năm tới.33
Gia tăng năng suất từ lực lượng lao động ngày càng mở rộng về độ tuổi và áp dụng AI ngày càng nhiều là rất đáng kể. Khi lực lượng lao động tăng trưởng, khả năng để nhiều người hơn hưởng lợi từ AI và nâng cao năng suất cá nhân cũng tăng theo.
Nguồn: Triển vọng dân số thế giới của Liên hợp quốc năm 2024