จากข้อมูลของดัชนี Global AI Index ของ Tortoise ประเทศไทยมีสถานะที่แข็งแกร่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีคะแนนดีในด้านกิจกรรมเชิงพาณิชย์ ยุทธศาสตร์ของรัฐบาล และความเชื่อมั่นของประชาชน อย่างไรก็ตาม ในการที่จะปลดล็อกศักยภาพของ AI อย่างสมบูรณ์ได้นั้น ประเทศไทยต้องพัฒนาต้นทุนมนุษย์ที่มีทักษะสูงเพิ่มขึ้น และต้องลงทุนเพิ่มเติมในโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญต่าง ๆ25 ในหัวข้อต่อไป เราจะแสดงรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับสิ่งที่ประเทศไทยสามารถดำเนินการได้เพื่อเสริมความแข็งแกร่งให้กับรากฐานเหล่านี้ และดึงมูลค่าทางเศรษฐกิจและสังคมจาก AI ทั้งหมดออกมาได้อย่างเต็มศักยภาพ
คะแนนในแต่ละด้านที่สำคัญคิดจากเต็ม 100 คะแนน เพื่อเปรียบเทียบ: ประเทศไทยได้ 45/100 ในด้านยุทธศาสตร์ภาครัฐ ขณะที่ สิงคโปร์ได้ 59 และ อินโดนีเซียได้ 19
ในปัจจุบัน ฐานทักษะของประเทศไทยยังไม่เอื้อให้เกิดการใช้ประโยชน์จาก AI ได้อย่างเต็มศักยภาพ หากต้องการใช้ประโยชน์จาก AI ได้อย่างเต็มที่ เราคาดการณ์ว่าประเทศไทยจะต้องมีแรงงานเพิ่มเติมที่มีทักษะ AI ขั้นพื้นฐาน อีก 19 ล้านคน แรงงานที่มีทักษะระดับกลางเพิ่มอีก 4.9 ล้านคน และ แรงงานที่มีทักษะ AI ระดับสูงเพิ่มอีก 1.3 ล้านคน26
หากไม่มีการลงทุนในทักษะแรงงานเหล่านี้ ประเทศไทยเสี่ยงที่จะพลาดโอกาสในการเพิ่มผลิตภาพ ซึ่งเป็นปัจจัยหลักในการสร้างมูลค่าเพิ่มจาก AI ของประเทศไทย การปิดช่องว่างด้านทักษะนี้เป็นสิ่งสำคัญเพื่อให้การ กระตุ้นเศรษฐกิจ 1.2 ล้านล้านบาท (35,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ) ที่คาดการณ์ตามที่ระบุข้างต้นเป็นจริงขึ้นมาได้ โดยเฉพาะในภาคส่วนที่กำลังเผชิญกับปัญหาแรงงานขาดแคลนและความท้าทายวงกว้างที่จะเกิดจากปัญหานี้
ข่าวดีคือแรงงานไทยมีความสนใจที่จะเรียนรู้ทักษะด้าน AI อย่างชัดเจน โดยแรงงานในประเทศไทย 86% ระบุว่าสนใจที่จะเข้ารับการอบรมหรือฝึกทักษะเพื่อให้ใช้ประโยชน์จาก AI ได้ดีขึ้น ความสนใจที่ชัดเจนของแรงงานไทยมีรายละเอียดดังนี้
ของแรงงานต้องการเข้าใจหลักการทำงานของโมเดล AI ให้มากขึ้น
ของแรงงานต้องการทราบตัวอย่างการใช้งาน AI ที่นำไปปฏิบัติได้จริงมากขึ้น
ของแรงงานต้องการเรียนรู้วิธีการสั่งงานโมเดล AI เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด
ระดับความกระตือรือร้นนี้เปิดโอกาสพิเศษที่มีคุณค่าอย่างยิ่ง หากมีโครงสร้างพื้นฐานด้านการฝึกอบรมที่เหมาะสม ประเทศไทยก็จะสามารถระดมกำลังแรงงานของประเทศให้พร้อมรับและนำ AI มาใช้ เพื่อเร่งขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศได้อย่างรวดเร็ว
ดร.สุภาณี เส็งศรี อาจารย์ประจำคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร จังหวัดพิษณุโลก ได้อุทิศชีวิตการทำงานเพื่อยกระดับการฝึกอบรมอาชีพครูในประเทศไทยให้ทันสมัย โดยสังเกตเห็นว่าครูรุ่นใหม่หลายคนรู้สึกถูกตีกรอบจากวิธีการสอนแบบเก่าที่ไม่ตอบโจทย์ความต้องการของผู้เรียนที่หลากหลายในปัจจุบันอีกต่อไป เพื่อช่วยทลายวงจรดังกล่าว ดร.สุภาณีจึงเริ่มนำ Google Gemini มาใช้ในหลักสูตรของตนเอง
เมื่อลองใช้ Gemini พบว่านักศึกษาสามารถออกแบบแผนบทเรียนเฉพาะบุคคลที่เหมาะสมกับระดับการเรียนรู้ที่แตกต่างกัน ตั้งแต่ประถมศึกษาไปจนถึงมัธยมศึกษาตอนปลายได้ นอกจากนี้ ดร.สุภาณียังใช้เครื่องมือนี้เองเพื่อปรับเปลี่ยนเนื้อหาให้เหมาะกับกลุ่มเฉพาะ เช่น ครูทหาร ทั้งยังส่งเสริมให้ผู้เรียนได้สำรวจและพัฒนารูปแบบและแนวทางการสอนของตนเอง โดยใช้ Gemini เป็นเครื่องมือสนับสนุนการทดลองนั้น ดร.สุภาณีเห็นการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนแล้ว ครูรุ่นใหม่กำลังเปลี่ยนจากวิธีการสอนที่เข้มงวด เป็นการสร้างชั้นเรียนที่กระตุ้นการมีส่วนร่วมและยืดหยุ่นมากขึ้น ซึ่งตอบโจทย์ความต้องการของนักศึกษาในปัจจุบันนี้
“นับตั้งแต่ที่เริ่มใช้ Gemini มา ครูรุ่นใหม่หลายคนก็กล้าท้าทายวิธีการสอนแบบเดิม ๆ เพื่อสร้างประสบการณ์การเรียนรู้ที่มีความเฉพาะตัวและกระตุ้นการมีส่วนร่วมมากขึ้น Gemini กำลังสร้างครูแห่งนวัตกรรมยุคใหม่ ตั้งแต่การจัดทำเนื้อหาที่ปรับให้เหมาะกับกลุ่มผู้เรียนโดยเฉพาะ ไปจนถึงการออกแบบสื่อการสอนในชั้นเรียน”
ดร.สุภาณี เส็งศรี
อาจารย์มหาวิทยาลัยนเรศวร
เพื่อจะได้รับประโยชน์จากการนำ AI มาประยุกต์ใช้ จะต้องมีการลงทุนอย่างต่อเนื่องในโครงสร้างพื้นฐานของศูนย์ข้อมูลและโครงข่ายเชื่อมต่อเพื่อรองรับความต้องการด้วยเช่นกัน ในทศวรรษที่ผ่านมา ความต้องการกำลังการประมวลผลเพิ่มขึ้นถึง 55 ล้านเท่า ในขณะที่การใช้ข้อมูลการฝึกสอนโมเดลภาษาขนาดใหญ่ (LLM) เพิ่มขึ้น 50% ในแต่ละปี27
แต่ถึงกระนั้น ประเทศไทยก็ยังคงลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นในการขยายการใช้งาน AI ต่ำกว่าที่ควรจะเป็น โดยประมาณการว่าประเทศไทยใช้จ่ายไปกับการประมวลผลบนคลาวด์เพียง 3% จากค่าใช้จ่ายด้านไอทีทั้งหมด ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ 3.7% และต่ำกว่าประเทศต่าง ๆ อย่างประเทศสิงคโปร์ที่มียอดใช้จ่ายมากกว่า 10%28
เพื่อให้ตามทันตลาดอื่น ๆ ธุรกิจไทยจะต้องได้รับการสนับสนุนในการนำระบบดิจิทัลมาใช้งานอย่างสมบูรณ์ หากไม่มีโครงสร้างพื้นฐานทางดิจิทัลที่ขยายตัวได้ ธุรกิจไทยจะประสบปัญหาในการใช้เครื่องมือ AI หรือในการประมวลผลชุดข้อมูลขนาดใหญ่ที่โมเดล AI ต้องการใช้
เป็นสิ่งสำคัญเนื่องจากความพร้อมทางดิจิทัลถือเป็นคุณสมบัติพื้นฐานที่ต้องมี จึงจะปลดล็อกการเติบโตที่ขับเคลื่อนด้วย AI ได้ ระบบคลาวด์และระบบนิเวศของข้อมูลที่แข็งแกร่งไม่เพียงแต่จะสนับสนุนความสามารถในการเพิ่มประสิทธิภาพของธุรกิจเท่านั้น แต่ยังเป็นปัจจัยสำคัญในการดึงดูดการลงทุนด้วย การเร่งให้ธุรกิจหันมาใช้ระบบคลาวด์และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานจะเป็นปัจจัยสำคัญในการดึงดูดเงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) เพิ่มเติม 1.7 ล้านล้านบาท (47,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ) ตามที่คาดการณ์ในช่วงทศวรรษที่กำลังจะมาถึง